TÜRK
شهیدلر اولمز اورمیه بولونمز.şəhıdlər ölməz urmu bölünməz

اورمیه

چیلله گئجه‌سینی اورمیه‌لی لر جشن توتوب شادلیق ائده‌رلر. قوغون قارپیز یئمك ده بیر عادت كیمی مرسوم دور. قارپیز یئیه‌رلر كی گلن ایلی ساغلام یاشایالار. قوغون قارپیزدان باشقا فصلین یئمیش‌لری، گولاب‌لی پشمك جویز حالواسی و میلاخ‌دا مجلس‌لرینده اولار. بونا گؤره‌ده حالوا ساتان توكانلارین قاباغی اوقدر قالابالیق اولاركی ایی‌نه سالماقا یئر اولماز. جویز حالواسی عبارتدیر دوشاب ایله جویز ایچیندن. دوشابی اوقدر قاینادار لاركی بركییه و صونرا اونا قند جوهری آرتیرارلاركی رنگی آغارا.

اونو بیر تاختانین اوستونه قویوب دؤیه‌ج ایله تاپدارلار. اونو تاپدادیقجا، اوزونه جویز ایچی سپه‌رلر و بو ایشی اوقدر گؤره‌رلر كی بیر برك و آغ حالوا كی ایچی دولودی جویزایله أله‌گلر. قیشین سویوغوندا بو حالوا آدامی بیر پارچا اود ائله‌ر.

جویز حالواسیندان باشقا، كئشیر حالواسی دا پیشیره‌رلر كی كئشیری رنده‌‌له‌ییب اجاق اوسته قویارلاركی اؤز سویو ایله پیش‌سین. سورا اوستونه دوشاب تؤكوب وارگوج ایله قاینادارلار كی شیره كئشیرین جانینا یاتیب بركییه. اوجاقدان گؤتوردوكده اوووج- اوووج جویز ایچی اونا آرتیریب قارشیدیرارلار. قالیب سویودوقدان سورا یئمه‌لی بیر حالوا اولور.

 

http://www.irupload.ir/images/kwp561ywgxk7p0qgn3l.jpg                      

یازینین آردین اوخویون/ادامه مطلب

كئچمیش لرده چیلله گئجه‌سی كورسونون دؤوره‌سینه ییغیشیب گئجه یاریسینا جان دیئیب گولوب صؤحبت له شردیلر. شاما دا پیلو و یا كوفته پیشی‌ره‌ردیلر و شامی یئدیك دن سورا، مئجمه‌‌ئی یه دوزدوك ‌لری یئمه‌لی لری آرایا قویوب قورتولونجا یئیه‌ردیلر.

چیلله گونو نیشانلی اوغلانلار، نیشانلی‌لارینا چیلله لیك یوللایارلار و گئجه‌نی قوهوملار بیر یئره ییغیشاركن آغا- خانیم‌لار بیر- بیرلریندن آیری قووال چالیب ای‌له نرلر. اورمولو لار دئیه‌رلر كی‌ كیچیك چیلله بؤیوك چیلله‌دن سویوق اولار. نییه‌كی كیچیك چیلله گلمه میشدن آند ایچركی «ائله سوووخ اولاجه‌یم اوشاخلاری بئشیكده قورو دام».

كیچیك چیلله‌نین آخیرلاری داوارلارین دوغوم واختی و پیشیك‌لرین میروولانمالاری‌دیر و اسفند آیی‌نین بایرام آیی اولدوغونا گؤره، یاغان قارلارا چئشیدلی آدلار وئریله‌ر‌كی اونلارا موشتولوقچی قار ، بیلدیرچین قاری، قار قار قاری، سئرچه قاری و چرشنبه قاری دئیه‌رلر. بو قارلار بیر سیرا قارلاردیلار كی دوام‌لاری آزدی و أریدیكجه قاباقكی قارلاری دا اؤزلری‌له أریده‌رلر و ائل ایچره قاریئیه‌ن آدلانارلار.

اسفندین اورتالاریندا بیر جوره بولبول تاپیلاركی اونا «چیخ یازا» دئیه‌رلر و باهارین موشتولوقچوسودور. بولبول اوخودوقجا «چیخ یازا» دئیه‌ر و چیخ یازا گلنده حاجی لئی‌لك‌لرین باهارین گلدیسیندن خبری اولوب سولارا ایشه‌ركن سولاری قیزدیرار.

 

خوی : 

جماعت كاسیب دان دولتلیه لازم بیلرلركی بازاردان پشمك و حالوا آلیب ائوه آپارسین‌لار. چیلله‌یه گؤره بیر مئجمه‌ئی حاضیرلایارلار كی ایچینده پشمك، حالوا و قارپیز اولار. شامادا تویوق پیلوو یا پیلو و خوروش پیشیره‌رلر. شامدان سورا ائوین بؤیوی یئمه‌لی‌لری بؤلوشدوروب اوتورارلار صؤحبته.

نیشانلی قیزلارا یوللانیلان خونچادا اون ایكی بشقاب اولار. بو بشقاب‌لارا پشمك، میلاخ، جوربه‌جورحالوا، قارپیز، شیرنی و آیری- آیری میوه‌لر دوزوب اورتادا بیر بوخچا اولاركی خلعت دئیله‌ر و عبارتدیر گلین دونو نان قیزیل دان. قیز ائوی چوخ احتراملا خونچالاری قوناق اوتاقینا قویوب حامبالا انعام وئریب یولاسالارلار. سورا دوست تانیشا و قوهوم‌لارا خبر وئره‌رلركی خونچالاری گلیب گؤرسون‌لر. قوهوم قونشو خونچالاری گؤردوكده شادلیق ائده‌رلر و اونون یئمه‌لی لریندن یئیب دئیه‌رلر: «ائولری آباد».

چیلله گئجه سینده اوقیزلاراكی تزه أر ائوینه گئدیب‌لر، عائله‌لری طرفیندن چیلله لیك یوللانار و عقیده بونادیر بئله لیك‌له چیلله‌نین آغزی شیرین اولوب قیش خوشلوق ایله كئچر. خونچالارا دوزوله‌ن حالوا لار اوچ جوره اولار: 1- چونجود‌ حالواسی 2- جه‌ویز حالواسی 3- كئشیر حالواسی

«خوی‌» ون «پره» سینده، چیلله گئجه‌سی نیشانلی اوغلانلار آتا آنا‌لاری‌له بیرلیكده آداخلی‌سی گیله گئدیب اؤزلری‌له بیر قوغون‌دا آپارارلار. قوغونو اوتاقین وسطینده بؤیوك بیر مئجمه‌ئیه قویارلار. گلین‌ین آتا آناسیندان باشقا آیری قوهوم‌لار‌دااولارلار. سونرا گلین پرده دالیندان ائشیه چیخیب سلام وئره‌ركن چوخ مؤدب حالدا بیر بوجاق‌دا ای‌له‌شر و واختی چاتاركن بیچاقی أْله آلیب قوغونو دیلیم- دیلیم بؤلوب پایلایار.

رسم‌دیر كی قوغون بیر دیلیمینی كوچه قاپیسی‌نین آغزینا قویارلار تا یوخسول بیر آدام اونو گؤتوروب یئمك له ائوده‌كی اوغلان قیزلارین بختی آچیلا و گلین ایله داماد قوشا قاریالار. اوغلان آناسی بو آندا نیت ائده‌ركی اوغلو، آلدیقلاری گلینی بوشامایا. بو ائلین سئویملی رسم‌لریندن بیری بودوركی هئچ كیشی گرك آروادینی بوشامایا. هابئله رسم دیركی چیلله گئجه‌سی شریت دن پالتار آسالار. صوبح اذانی‌ناچان پالتارلار شریت‌دن دوشورسه، بو اینام‌دا اولارلاركی بو ایل قیشی سویوق و قار- بورانلی اولاجاق و گرك‌كی أین‌لرینی بركیدیب پالتار‌لارینی چوخالدالار

 

چالدیران (قره‌عینی):

چیلله گئجه‌سی قوهوم قونشولار بیر یئره یغیشماقلا فال آچیب چیلله‌»نی «بدر» ائله‌رلر. بو مراسیم ده ائل طایفانین بوتون اوغلان قیزلاری و خانیم‌لاری شركت ائده‌ركن. ائو صاحابی فال توتماق دان قاباق، قوناقلارا قاوورقا و «هدیك» وئره‌ر. بوغدانی یویوب پیشیره‌ركن اونا بیر آز دوز و جویز ایچی قاتارلار كی هدیك دئیله‌ر. قاوورقادا ساج اوستونده قاوورلانمیش بوغدادیر. بونلاری یئدیك‌دن سونرا مراسیمه باشلایارلار. قیزلاردان بیرینی كی هامیدان اوتانجاق و باش آشاغی دیر سئچه‌رلر كی گئده بولاقدان سو گتیره. سویا گئتیدك ده یولدا گرك كیمسه ایله دانیشمایا، دؤنوب دالی یا باخمایا، آستیریب اؤسكورمه‌یه و سو قابینی یولدا یئره قویمایا و اگر بو ایش‌لردن بیرینی گؤرورسه، نیتی‌ باطل اولار و گرك قایدا تزه‌دن باشلایا.

گتیریله‌ن سویو باشقا بیر قاباتؤكوب ایکی ای‌نه کی باشلارینا پامبوق دولانیب دیرسویون ایچینه سالارلار. او ای‌نه‌كی باشینا چوخ پامبوق دولانیب بیر اوغلان آدینا و او ا‌ی‌نه‌ كی پامبوقی آزدیر، بیر قیزین آدینا سویا سالینار. ای‌نه‌لر سویون اوزه‌رینده بیر- بیرلرینه یاپیشیرسالار دئیه‌رلر كی بونلار بیر بیرلری‌نین قسمتی دیلر. اگر ای‌نه‌لر بیر- بیرلرینه چاتماسالار دئیه‌رلر هره سی‌نین قیسمتی آیری‌دیر. بو فالی بؤیوك چیلله‌نین اونونجو گئجه‌سینده یاداكیچیك چیلله‌‌نین اول گئجه‌سینده توتارلار.

باشقا بیر فال‌دا واركی اونا مؤهره‌ فالی یاكوپه سالماق دئیه‌رلر. بولاقدان گیتریلن سویون اوزه‌‌‌رینه اؤرتوك چكرلر واؤزگه‌دن گیزلی هره اؤز اوره‌ینده نیت ائده‌ركن سویا بیر مؤهره یا مینجیق سالار.

سونرا بیر قیز جیغاز ألینی سویا سالیب مینجیق یا مؤهره لری بیر- بیر چیخاراركن بیر ماهنی یا بایاتی‌دا دیله گتیره‌ر. سؤزونو دیئیب قورتاردیقدا، آلینی آچیب او وجوندا كی مؤهره‌نی گؤرسه‌در. مؤهره صاحابی، اوخونان ماهنی یا بایاتی دان اؤز نیتی نه گؤره تعبیر ائده‌ر. مثلا بیر قیزكی نیت ائدیب تئز لیكله أره گئده جك یایوخ، بو ماهنی اوخونورسا سئوینجك اولار:

ألینده بایدا گلین دورموشدی چایدا گلین

آللاه مورادین وئرسین آچیلان آیدا گلین

یا اگر بیر قوجا خانیم نیت ائده‌كی اؤلنه‌جان اونا مشهد، كربلا و مكه زیارتی قسمت اولاجاق یا یوخ بو بایاتی دئیلیرسه اوره‌ك دن بیر آه چكیب كدرله‌نر:

گؤزون قالدی گؤزومده تاب قالمادی دیزیمده

گؤیول ایستیر أل یئتمیر حسرت قالدی گؤزومده

 

ماكو:

ماكو و اونون كندلرینده ایسه، ائل ایچره‌ فال توتماق مرسوم دور آمما بو ایشی كیچیك چیلله‌نین آخیر گئجه‌سی گؤره‌رلر. بیر نفری بولاغ باشینا یوللایارلار كی گئدیب سوگتیره‌ و گئدیب گلنه‌جان گولمه‌یه، دانیشماغا و دالی یا چؤنوب باخماغا حقی یوخدی. سویو گتیردیك ده اونو بیر قابا تؤكوب ایكی دانا پامبوغ لا سرینمیش ای‌نه‌نی سویا سالارلار. بو ای‌نه‌لر بیر- بیر لرینه چاتیر سالار او آدام كی ای‌نه‌لری سویا آتیب دی سئوگی سینه قوووشابیله‌ر یوخسا، سئوگی‌سی اؤزگه‌یه قیسمت اولار. بو ایشی گئجه‌نین سونوناجان نوبت ایله تكرار ائده‌رلر و بیرلیكده بو شعرلری اوخویارلار:

آی چیلله چیلله قارداش آتین قمچی‌له قارداش

بیر گلدین دانیشمادیخ قلبیم آچیلا قارداش

.

قوشا چای (میاندواب) :

میاندوآب را چیلله‌یه بیر ایكی هفته قالان، آروادلار ائوین هیسین آلیب سلقه سهمان ائده‌رلر. نیه‌كی ایكی چیلله آراسی ائولری تؤكمزلر و دئیه‌رلر: «چیلله‌ نی‌ سیندیرماریخ»

چیلله گئجه‌سی یاخشی شام پیشیریب یئدیك دن سورا، قارپیز و حالوادا آرایا چیخار و معتقددیلر كی شیرین یئمك‌له چیلله هاوانی سویودماز و جماعتی اذیت ائتمز. گئجه یاتاندا دا آینایا باخیب یاتارلار. چیلله‌نین آخیر گونو خانیملار حالوا پیشیریب دئیه‌رلر: «ایندی كه قیش بیزیم ائویمیزدن چیخیب گئده‌جك قوی آغزی شیرین گئتسین او گونون آخشام چاغی‌سی دا اودیاندیریب اوستوندن آتیلار كن دئیه‌رلر: «چیلله قوودی، چیلله قوودی، سحر مینجیق، سحر مینجیق»

میاندوآب خلقی ایكی چیلله‌نی قارداش بیلرلر. بؤیوك چیلله نی بؤیوك قارداش و كیچیك چیلله‌نی كیچیك قارداش. اسفند آی‌نین 10 گون اولینه‌ده چیلله بئچه دئیه‌رلر.

 

سید ابوالقاسم انجوی شیرازی

ترجمه : علیرضا ذیحق




برچسب ها: چیلله گئجه سی، چیلله، چیله گجسی، شب یلدا، چیلله قارپیزی،
درباره وبلاگ
بو منیم وطنیم، بو منیم ائلیم
جانیمدان عزیزدیر توپراغیم دیلیم
آل قانا بویانسام یادا ساتمارام
شرفیم وطن­دیر بیر آن آتمارام
آنامین قانی­دیر آخان قولومدا
دؤیوشه گئده­ رم وطن یولوندا
قوربان­دیر بو خالقا بو یوردا جانیم
باشی اوجا یاشاسین آذربایجانیم
...........................................
West Azerbaijan province in northwestern Iran
And the second largest province, that their language is Turkish
...........................................
HE WHO CALL HIMSELF A TURK
موضوعات
آخرین مطالب
نویسندگان
آرشیو مطالب
پیوند ها
پیوندهای روزانه
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
كل مطالب : عدد
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :
. . ... .......... .. .. Yahoo bot last visit powered by MyPagerank.Net.. ..free counters ... Share .... ..




..Future Google PR for canimurmia.mihanblog.com - 3.42




تمام حقوق این وبلاگ و مطالب آن متعلق به صاحب آن می باشد.

ابزار وبمستر

عکس

دانلود

خرید vpn

قالب وبلاگ

..

آپلود عكس

آپلود عكس

.. Related Posts Plugin for WordPress, Blogger... ..
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic